ریشه عجم و پیدایش آن

عجم (Ajam-Ajaam- Hajam) در زبان فارسی و در بیشتر زبانهای آسیایی مانند زبان هندی، زبان اردو، زبان پشتو، زبان بلوچی، زبان کردی، زبان ترکی، معنی ایرانی و زبان فارسی می‌‌دهد، اما در زبان عربی امروزه به معنی غیر عرب بکار می‌‌رود.

واژه عجم

 در برهه‌ای از تاریخ به کسی که زبان عربی را متوجه نمی‌شد عجم می‌‌گفتند که این لقب بیشتر به ایرانیان اطلاق می‌‌شد. در دوره بنی امیه این کلمه کاربرد تحقیر آمیز داشت اما امروزه معنای لغوی نفهم وبه معنای فردی که عربی را نمی‌داند کاربردی در ادبیات عرب ندارد. البته هنوز هم در بعضی از شهرهای خلیج فارس بعضی اعراب سنی افراطی و یا عده‌ای قوم پرستان تندرو مانند صدام، کلمه عجم را برای تحقیر بر ضد شیعیان بکار می‌‌برند اما کاربرد تحقیر آمیز این واژه در ادبیات عرب اکنون جایگاهی ندارد.

عجم بصورت هجم و هخم و هیم نیز تلفظ شده است. احتمال دارد بین واژه هخامنش و و کلمه عجم ارتباط وجود داشته باشد. زیرا کلمه جم و یم که ریشه اصلی عجم هستند در زبان لاتین بصورت خ Haxâm تلفظ می‌‌شود البته کلمه هخامنشی در سنگ نوشته‌ها و در متون لاتین وجود دارد.

این فرضیه وجود دارد که آیا بین عجم و هخم ارتباط اتیمولوژی وجود دارد یا خیر در قدیمی‌ترین متون فارسی، جمشیدیان، جم، عجمیان و عجمان داریم. اماواژه هخامنشیان در ادبیات فارسی بعد از اسلام نیست.

ریشه‌های واژه عجم

 جم +ال = الجم = اجم =عجم پیوند واژه‌ای و تاریخی با جم شید و جم دارد.

جم نام کوچک جمشید پادشاه افسانه‌ای ایران است که با شخصیت حضرت سلیمان یکی دانسته می‌‌شود. جمشید از دو واژه جم و شید تشکیل شده است. جم و یم از یک ریشه است و معنی دریا و اقیانوس و گروه می‌‌دهد و شید یعنی درخشندگی همیشگی و هم معنی خور است که برای مبالغه در معنی با شید ترکیب می‌شود و خورشید خوانده می‌شود که تابناکی ابدی را برساند. جمشید بر روی هم مفهوم جم درخشان، دریای نور، خورشید تابان، دریای تابناک، فروغ جاودان را می‌‌رساند.

کلمه عجم قبل از اینکه به این معنی بکار برود قرنها فقط برای ایرانیان و سرزمین ایران بکار می‌‌رفت کما اینکه امروزه در خوزستان، اعراب هنوز هم به فارس عجم می‌‌گویند و این عبارت نه تنها تحقیر آمیز نبود بلکه موجب افتخار بود بطوری که بعضی از عربها حتی در دوره جاهلی داستان‌های شکوه کسرایان عجم و ملک جم را با افتخار نقل می‌‌کردند. سپس عجم در یک برهه از تاریخ فقط برای فارسها و مترادف پارسیان بکار گرفته می‌‌شد. برای اولین باردر دوره بنی امیه کاربرد تحقیر آمیز کلمه عجم برای مترادف فارس و مجوس بیان شده است.

بعدها بدلیل صرفی بودن زبان عربی جم و عجم به واژه‌های متعددی مانند معجم، عجمه و غیره تبدیل شد.

ادامه نوشته

البرز، آن بالا بلند عشق ...

اسطوره مانند رؤیا، تجربه‌های روانی انسان و نیز باورها و افکار فلسفی وقایعی را که در زمان و مکان اتفاق افتاده‌اند، به زبان نمادین بیان می‌کند. اگر نتوانیم معنای واقعی آنها را دریافت کنیم، فقط آنها را تصاویری پیش پا افتاده و بی معنا خواهیم یافت و یا در بهترین وجه فرآورده‌هایی شاعرانه و زیبا. امروزه به هستۀ درونی اساطیر بهای بیشتری داده می شود و داستان بیرونی  آن فقط نمادی از آن مفهوم درونی است. 

                                                «اریک فروم/ زبان از یاد رفته» 

 

البرز هر جا که باشد و به هر نام که باشد، خواه در اوستا باشد، خواه در شاهنامه،«هرا» باشد،«هرابرز» باشد، «هرا برزیتی» باشد، یا «البرز»، اسطورۀ بالا بلند عشق است. هستی ساز و بخشنده، شکوهمند و مغرور. 

بالا بلندی که از خویش نردبانی می سازد و پله پله تا نیروهای اهورایی می پوید و انگیزه های اهریمنی را زیر پا می‌گذارد.

ادامه نوشته

روز ملي شاخآب پارس (خليج فارس) خجسته و شاد باد

دفاع همه جانبه ایرانیان از نام خلیج فارس

خلیج فارس یک نام است. نامی شناخته شده . تا اندازه ای که با نگاه به نقشه های طبیعی و یا قرار گرفتن در خلیج فارس در ویژگی فارس بودن این خلیج حتی برای آنی نمی توان شک کرد. این را «زمین» هم به ما می گوید. زمین شناسان می گویند که پانصد هزار سال پیش، شکل نخستین خلیج فارس در کنار دشت های جنوبی ایران پدید آمد. پس از تغییر در ساختار درونی و بیرونی زمین، به شکل استوار کنونی خود درآمد.

این را تاریخ نگاران هم می گویند که «خلیج فارس، گهواره تمدن جهان بوده است» . نیازی نیست که بگوییم نخستین سند تاریخی کاربرد این نام پانصد سال پیش از میلاد ثبت شده است . یا اینکه بگوییم یونانی ها نخستین بار نام خلیج فارس را «خلیج فارس» نامیدند. یا اینکه «استرابن» جغرافی دان قرن نخست میلادی هم بار ها از خلیج فارس نام برده است. یا اینکه «فلاریوس آریانوس» دیگر تاریخ نگار یونانی و نویسندگان قدیم و جدید عرب هم، بارها در کتاب های خود از نام «خلیج فارس» بی کم و کاست یاد کرده اند.

تغییر نام خلیج فارس كه مستندات بسیاری برای آن موجود است به چه هدفی صورت می گیرد؟ .خلیج فارس در طول حیات خود و در طول تاریخ و حتی در زیر نفوذ یونانیان ، اعراب ، پرتغالیان و آخرالامر انگلیسی ها نام خود را حفظ كرده است، ولی در چند دهه گذشته این ساز بدآواز و زشت ازسوی برخی افراد و دولت های عربی و حتی غربی شنیده می شود. " درباره نام خلیج فارس تا اوایل دهه 1960 میلادی هیچ گونه بحث و جدلی در میان نبوده و در تمام منابع اروپایی و آسیایی و آمریكایی و دایرة المعارف ها و نقشه های جغرافیایی این كشورها نام خلیج فارس در تمام زبان ها به همین نام ذكر شده است.

اصطلاح "خلیج ع/ر/ب/ی" برای نخستین بار از طرف یكی از نمایندگان سیاسی استعمار پیر انگلیس در خلیج فارس به نام " سر چارلز بلگریو"(Sir Charles Belgrave) عنوان شد، سر چارلز بلگریو كه بیش از 30 سال نماینده سیاسی و كارگزار دولت انگلیس در خلیج فارس بوده است، بعد از مراجعت به انگلستان در سال 1966 كتابی درباره سواحل جنوبی خلیج فارس منتشر كرد و در آن برای اولین بار نوشت كه " عرب ها ترجیح می دهند خلیج فارس را خلیج ع... بنامند" این در حالی است كه " همین شخص در جزوه ای كه چند سال پیش از آن در سال 1957 به نام " به بحرین خوش آمدید " (Welcome to Bahrain) منتشر كرد در متن نقشه بحرین از خلیج مورد نظر با نام خلیج فارس یادكرده است.". در صورتی كه در طول تاریخ " خلیج ع/ر/ب/ی " به دریای سرخ یا احمر و یا نام قدیم آن " بحر قلزم" اطلاق می شده است و شواهد بسیاری بر آن وجود دارد. اما پس از بدعت گذاری جدید این نماینده استعمار در منطقه برخی رهبران افراطی، واپسگرا و قومگرای کشورهای عربی همچون جمال عبدل الناصر و یا صدام حسین آنرا دست آویز یک بدعت گذاری جدید در تاریخ منطقه بکنند. از نظر آمریكایی ها و اروپایی ها این منطقه " شریان حیاتی غرب" در منطقه " استراتژیك غربی" و " حوزه منافع ویژه" است، لذا اگر قادر باشند خلیج فارس را به طور مستقیم یا غیر مستقیم تحت تسلط خود در می آورند. پس از دیدگاه آنها تغییر بافت پارسی و ایرانی این دریا به منزله خروج درازمدت از حوزه اختیارات ایران می باشد و چه بهتر که خلیج فارس مرکز انرژی دنیا در دست عربی باشد که حکام آن دست نشاندگان غرب و نوکران بی چون و چرای خودشان باشد. اما لازم به ذکر است که مشاهیر بی طرف غرب خود بر حقانیت ایرانیان بر این مالکیت در این دریا واقف هستند." ژان ژاك پرینی" نویسنده كتاب خلیج فارس اعتراف می كند." ملل و طوایف بسیاری بر كرانه های خلیج فارس استیلا یافته و فرمانروایی كرده اند ولی روزگارشان سپری شده و منقرض شده اند. تنها قوم پارس است كه با هوش و درایت خود همچنان پا برجا زیسته و میراث حاكمیت خود را تاكنون نگهداری كرده است"

اما با کوک شدن این صدای زشت عربی و جعل این نام بلند آوازه تاریخی، ملت و دولت ایران چه در پیش از انقلاب اسلامی و چه پس از آن واکنش های شدیدی نسبت به این اقدام صورت دادند. اعتراضات محمد رضا پهلوی به حکام عرب منطقه ، سخنان هاشمی رفسنجانی در دفاع از خلیج فارس و جزایر سه گانه ، اعتراض دولتهای وقت ایران به ارگانها و نهادهای دولتی و غیردولتی جهان – اعتراض ملی به نشنال جئوگرافی و عذرخواهی این نهاد و اعتراض یک میلیون نفری ایرانیان در محکومیت استفاده از نام جعلی در گوگل ارث تنها بخش کوچکی از این مقاومت ملی در برابر افرادی سودجو و متجاور به هویت یک ملت است. در این میان جوانان و پژوهشگران ایرانی نیز نسبت به این اقدام غیر اخلاقی در به چالش کشیدن هویت یک ملت بی تفاوت ننشسته اند و با اختیارات حداقلی کارهای بزرگی در دفاع از نام خلیج فارس کردند.

یکی از این چهره ها سید عباس مجتهدی کارشناس علوم سیاسی و کارشناس ارشد زبان و ادبیات انگلیسی است که حدود ده سال از جوانی خود را صرف دفاع از نام خلیج فارس کرده است. ماحصل این تلاش سه کتاب ارزشمند به شرح زیر می باشد:

• خلیج فارس / پاسخ به موئسسه نشنال جئوگرافی (انگلیسی)
• خلیج فارس / پاسخ به بی بی سی فارسی (انگلیسی)
• دفاع از نام خلیج فارس (پارسی)

وی انگیزه های خود در بخش مقدمه کتاب دفاع از نام خلیح فارس چنین می آورد: 
انگیزه مطالعه – تحقیق و دفاع از نام خلیج فارس در من به زمانی بازمیگردد که که 13 سال سن داشتم و به واسطه ماموریت پدرم در شبه قاره هند، شهر دهلی نو پایتخت هند به مدرسه زبان انگلیسی Dehli Public School میفرتم. در همان زمان روزی با سررسید نفیسی مواجه گردیدم که سفیر یکی از کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس به پدرم هدیه داده بود. با کنجکاوری ویژه آن را گشودم و با نقشه ای از آن کشور مواجه شدم که در کنار آن عبارت نا آشنا و عجیب Arabian Gulf به چشم میخورد!

بسیار متعجب شدم و چون در تمام اطلسهایی که در مدرسه چه در ایران و چه در هند دیده بودم تماما از دریای بین ایران و شبه جزیره عربستان به نام Persian Gulf نام برده شده بود. وقتی از پدر و مادرم دلیل این تفاوت نام را پرسیدم آنها در جواب برای من مسئله را روشن کردند و گفتند که چگونه عده ای سیاست باز افراطی و نانجیب به جای استفاده از نام اصیل و تاریخی خلیج فارس که حداقل 2600 سال سابقه مکتوب دارد از یک نام جعلی و ساختگی استفاده میکنند. آری از آن زمان بود که به عنوان یک ایرانی احساس مسئولیت کردم و باتوجه به آشنایی اینجانب با زبان انگلیسی به جهت علاقه به زبان و ادبیات انگلیسی و هم سالهای اقامت در درکشورهای انگلستان و هند ابعاد این خطر ملی را حس کردم.

من بر این باور هستم مسئله دفاع از خلیج فارس در حال حاضر یکی از مسائل بسیار مهم و در عین حال حساس کشورمان است که باید به آن توجه خاص صورت گیرد. وظیفه دفاع از خلیج فارس در درجه اول متوجه ایرانیان و در درجه دوم متوجه کشورهایی مانند افغانستان، تاجیکستان، پاکستان، جمهوری آذربایجان، هند، ارمنستان، ترکمنستان و ازبکستان است که مشترکات فروان زبانی و فرهنگی با ایران دارند.

ایمیل آقای سید عباس مجتهدی جهت تماس:
[e-mail]

 

ادامه نوشته